Latest Entries »

Lyrics: S. Ospanov

Music: Altınbek Qorazbayev

Cyrillic Kazakh Latin Kazakh English Words
1.
Қосамын әнге атыңды, Qosamın änge atıñdı I’m adding your name to the song
  • qosamın – [I] add
  • änge – to song
  • atıñdı – your name (obj.)
Тосамын әр хатыңды. Tosamın är xatıñdı I’m waiting for every letter from you
  • Tosamın – [I] wait
  • är – every
  • xatıñdı – your letter (obj.)
Сағындым алма бағын, Sağındım alma bağın, I miss apple gardens
  • Sağındım – I miss
  • alma – apple
  • baq – garden, alma baq – apple garden, alma bağın – apple garden (obj.)
Арайлы Алматымды. Araylı Almatımdı. My beautiful (araylı = illuminated with the dawning sun light) Almaty.
  • araylı – illuminated with the dawning sun light
2.
Сағындым аққу үнді, Sağındım aqqw ündi, I miss the sound of swans
  • aqqw – swan
  • ün – sound, ündi – sound (obj.)
Сағындым ақ гүліңді. Sağındım aq güliñdi. I miss your white flowers.
  • aq – white
  • gül – flower, gülim – my flower, gülimdi – my flower (obj.)
Алматым, сыйладың сен Almatım, sıyladıñ sen My Almaty, you gave
  • sıyladıñ – [you] gave as a present
  • sen – you
Шабытты шаттығымды. Şabıttı şattığımdı. Inspiring jubilation/fun..
  • Şabıttı – inspiring
  • şattığımdı – my jubilation (obj.)
3.
Еске алу Көктөбені Eske alw Köktöbeni Thinking of/remembering Koktobe
  • Eske alw – to remember
  • Koktobe – a hill from which the Almety city is overviewed
Жаныма от береді Janıma ot beredi Gives fire to my heart.
  • Janıma – to my soul
  • ot – fire
  • beredi – gives
Алғашқы махаббатқа, Alğaşqı maxabbatqa To my first love
  • Alğaşqı – first/initial
  • maxabbat – love
Куәгер –  көк терегі. Kwäger – kök teregi. Its green poplars are witnesses.
  • Kwäger – witness
  • kök – green/blue (means either green or blue depending on the context)
  • terek – poplar
4.
Қалайды жаным жырды, Qalaydı janım jırdı My soul wants to sing
Болмайды әнім мұңды. Bolmaydı änim muñdı. My song will not be sad.
Ақ көңіл, пәк сезімді Aq koñil, päk sezimdi
Достарым сағындырды. Dostarım sağındırdı. I miss my generous and good-hearted friends
5.
Аспанын астананың, Aspanın astananıñ, The sky of the capital,
Сағындым жастар әнін. Sağındım jastar änin. I miss young people’s songs
Сағындым шыңдарыңды, Sağındım şıñdarıñdı I miss your peaks
Алатау асқарларым! Alataw asqarlarım! The summits of Alatau mountains!
6.
Ғашықпын жауыныңа, Ğaşıqpın jawınıña I’m in love with your rain
Талпынған тау ұлына. Talpınğan taw ulına. And mountains reaching high
Сағынып жетсем саған, Sağınıp jetsem sağan If I reach you longingly
Бас мені бауырыңа. Bas meni bawırıña. Give me a hug.
Advertisements

Plural Noun Forms

Plural nouns are formed by adding the following endings: -lar, -ler, -dar, -der, -tar, -ter

Last sound of the singular noun Vowel or resonant consonant: р, й, у / r, y, w Voiced consonant: ж, з / z, j or resonant consonant: л, м, н, ң / l, m n, ñ Voiceless consonant or voiced consonant: б, в, г, д / b, v, g, d
Last syllable of the singular word has a Hard vowel -лар/ –lar : balalar – children, qalalar – cities дар / –dar: adamdar – people, qalamdar – pens тар / –tar: sabaqtar – lessons, attar – horses
Last syllable of the singular word has a Soft vowel лер /-ler: bölmeler – rooms, üyler – houses дер / –der: kilemder – carpets, emender – oak trees тер / –ter: köylekter – dresses, köbelekter – butterflies

Types of Vowels

Cyrillic: а, ә, е, о, ө, ұ, ү, ы, і

Latin:    a, ä, e, o, ö, u, ü, ı, i

There are 2 types of vowels in Kazakh language – hard and soft (literally translated as “thick” and “thin”):

Lip involvement No lip involvement Lip involvement
Broad Narrow Broad Narrow
Hard

а | a

ы | ı

о | o

ұ | u

Soft

ә | ä, e | e

і | i

ө | ö

ү | ü

The following vowels are neither hard nor soft: и, у (when it’s vowel), э, ю, я / ï, w (when it’s vowel), [Russian] e, yu, ya.

Peculiar thing about Kazakh language is that generally (in most of the cases) vowels of any word are either all hard or all soft. For example,

жазушы | jazwşı (writer) vs. күнделік | kündelik (diary)

Consonants

б, г, ғ, д, ж, з, й, к, қ, л, м, н, ң, п, р, с, т, х, һ, ш

b, g, ğ, d, j,  z, y,  k, q, l, m, n, ñ, p, r, s, t, x, h, ş

(*note: x is kh sound)

Voiceless к, қ, п, с, т, х, һ, ш   /  k. q. p. s. t. x. h. ş
Voiced б, г, ғ, д, ж, з  /  b, g, ğ, d, j, z
Resonant nasal м, н, ң / m, n, ñ
smooth л, р, й, у / l, r, y, w

I recently found this beautiful song by Aygul Imanbayeva:

Қар түсті қалың Qar tüsti qalıñ A heavy snow has fallen
  • qar – snow
  • tüsti – has fallen
  • qalıñ – thick
Жауып сенің салған жолыңды маған Jawıp seniñ salğan jolıñdı mağan Covering your way to me.
  • jabw – to cover/close, jawıp – covering
  • seniñ – your
  • jol – way, jolıñ – your way (subj), jolıñdı – your way (obj)
Сен үнсіз қалдың Sen ünsiz qaldıñ You became silent
  • sen – you
  • ünsiz – silent
  • qaldıñ – became/remained
Махаббат жоқ Mahabbat joq There is no love
  • mahabbat – love
  • jok – no
Бәрі-бәрі де жалған. Bäri-bäri de jalğan. Everything is fake.
  • bäri – everything
  • de – too
  • jalğan – fake/not real
Неге екенін білмеймін, Nege ekenin bilmeymin, I don’t know why
  • nege – why
  • ekenin – word gives “wondering” effect
  • bilmeymin – i don’t know
Не жылап, не күлмеймін. Ne jılap, ne külmeymin. I neither laugh, not cry.
  • Ne …, ne … – either , or / neither …, nor
  • jılap – cry, crying
  • külmeymin – I don’t laugh
Жүрегім сен дейді. Jüregim sen deydi. My heart chooses you.
  • jüregim – my heart
  • sen – you
  • deydi – says
REFRAIN
Күздің соңғы күні Küzdiñ soñğı küni The last day of fall
  • küzdiñ – fall’s
  • soñğı – last
  • küni – [its] day
Еске салып сені, Eske salıp seni Reminded me of you.
  • eske salw – to remind, eske salıp – reminding
  • seni – you (obj.)
Күздің соңғы күні Küzdiñ soñğı küni The last day of fall
Жабырқатты мені. Jabırqattı meni. Made me depressed.
  • jabırqattı – made depresses
  • meni – me (obj.)
Сағындым сені Sağındım seni I miss you
  • sağındım – I miss
Сағындырған өткен сан жылдар легі Sağındırğan ötken san jıldar legi All these years I missed you
  • sağındırğan – that made me miss
  • ötken – that have past
  • san jıldar – many years
  • legi – [their] series
Сен салған әннің Sen salğan änniñ Your song’s
  • sen – you
  • salğan än – a song sung
  • änniñ – son’g
Жаңғырығы келді Jañğırığı keledi Echo comes to me
  • jañğırıq – echo, jañğırığı – its echo
  • keledi – comes
Жетелеп мені. Jetelep meni Beckoning/leading me to you.
  • jetelew – to lead
Ұмытармын деп едім Umıtamın dep edim I thought I’d forget you,
  • umıtamın – I will/would forget
  • dep edim – thought/wanted
Ұмыта алмай келемін Umıta almay kelemin [but] I cannot forget.
  • umıta almaw – not to be able to forget
  • umıta almay kelemin – I’m [still] unable to forget
Жүрегім сен дейді. Jüregim sen deydi. My heart chooses you.
REFRAIN

Kairat Tuntekov is the Winner of the “Superstar.Kz season 2” show. This August he participated in the New Wave 2010 singing contest in Yurmala, Latvia, and was #4 out of 17 contestants. He was awarded a diamond-encrusted treble clef made of gold and silver, worth $167, 300 (3 times more of value of than the Grand Prix award of $65, 800 in cash.)

New Wave 2010 Final Results

Here is a Kazakh folk song “Naz Qoñır” that he sang on the second day of the contest.


Ай қабақ, алтын кірпік, қызыл ерін, Ay qabaq, altın kirpik, qızıl erin, Moon forehead, golden eyelashes, red lips,
  • ay – moon
  • qabaq – forehead
  • altın – gold/dolden
  • kirpik – eyelash
  • qızıl – red
  • erin – lip
Кел десең, неге аяйын аттың терін. Kel deseñ, nege ayayın attıñ terin. If you tell me to come, why would I spare the horse’s sweat?
  • Kel – come, kelw – to come
  • deseñ – if [you] say
  • nege – why
  • ayaw – to spare, to not be willing to give, ayayın – I would spare
  • at – horse, attıñ – horse’s
  • ter – sweat, terin – its/his/her sweat
Сары ағаш сазға біткен секілденіп, Sarı ağaş sazğa bitken sekildenip, Like a yellow tree growing/standing in the ground/clay,
  • Sarı – yellow
  • ağaş – tree
  • saz – mud, sazğa – to/into mud
  • bitken – stuck
  • sekildenip – like/alike/as if
Қай жерде отыр екен бұраң белім. Qay jerde otır eken burañ belim Where is sitting my wasp waist?
  • Qay – which
  • jer – place, jerde – at place
  • otır – sit/sitting
  • eken – no meaning, gives “wondering” effect
  • burañ bel – wasp waist (endearment), burañ belim – my wasp waist
Базардан алып келген күміс құман, Bazardan alıp kelgen kümis quman A silver jug has been brought from bazaar/market
  • bazar – bazaar, bazardan – from bazaar
  • alıp kelgen – that has been brought
  • kümis – silver
  • quman – jug
Жігітті адастырған қалың тұман. Jigitti adastırğan qalıñ tuman A thick fog mislead a young guy
  • Jigit – young man (subject), jigitti – young man (object)
  • adastırğan – that has mislead
  • qalıñ – thick
  • tuman – fog
Арадан қыл өтпейстей тату едік, Aradan qıl ötpestey tatw edik We used to be inseparable friends, (Literally means = We used to be such friends that even a hair could not cut between/divide us.)
  • Arada – inbetween
  • qıl – hair (of an animal, e.g. horse)
  • ötpew – not to go through
  • tatw – (in) a state of friendship and piece
  • edik – [we] were
Біздерге қастық қылған қай ант ұрған? Bizderge qastıq qılğan qay anturğan? What damn thing did this hostility/malice to us?
  • Bizderge – to us
  • qastıq – hostility
  • qılğan – that has done
  • qay – what/which
  • anturğan – damn thing

This is a beautiful song portraying the love between a rich man’s daughter and poor young man. A rich guy comes to the girl’s father (and brings presents for all the relatives) to ask for permission to marry his daughter. While the girl loves her childhood friend who is a poor guy.

Warning! The video contains a violent blood scene.

Сен айым болып тудың Sen ayım bolıp twdıñ You were born to be my Moon
Аппақ қайың болып тұрдың Appaq qayıñ bolıp turdıñ You were standing like a white birch tree
Көбелегім гүлді сүйген Köbelegim güldi süygen My butterfly loving a flower
Дегелегім күнді сүйген Degelegim kündi süygen My “degelek”*-bird loving the Sun *I didn’t know the meaning of degelek, since it’s a very rare and uncommon word, but after asking many people, it seems like it’s some kind of a bird.
Сенен керім кімді сүйгем? Senen kerim kimdi süygem? Who did I love more wonderful than you?
Айтшы сен, кімді сүйгем. Aytşı sen, kimdi süygem. Tell me, who did I love?
Сен баурап алдыі тәнді Sen bawrap aldıñ tändi You charmed my body
Мүлдем жаулап алдың жанды Müldem jawlap aldıñ jandı Completely conquered my soul
Көбелегім гүлді сүйген Köbelegim güldi süygen My butterfly loving a flower
Дегелегім күнді сүйген Degelegim kündi süygen My “degelek”-bird loving the Sun
Сенен керім кімді сүйгем? Senen kerim kimdi süygem? Who did I love more wonderful than you?
Айтшы сен, кімді сүйгем. Aytşı sen, kimdi süygem. Tell me, who did I love?
Сенсің менің тірегім де, Sensiñ meniñ tiregim de, You are my support
Сенсің менің тілегім де, Sensiñ meniñ tilegim de, You are my wish
Сенсің менің жүрегімде Sensiñ meniñ jüregimde You are in my heart
Бақытым бұл өмірде. Baqıtım bul ömirde. My happiness in this life
Мен қолыңдамын, жаным, Men qolıñdamın, janım, I’m in your hands, my soul,
Мәңгі торыңдамын, жаным, Mäñgi torıñdamın, janım, Forever in your net, my soul,
Көбелегім гүлді сүйген Köbelegim güldi süygen My butterfly loving a flower
Дегелегім күнді сүйген Degelegim kündi süygen My “degelek”-bird loving the Sun
Сенен керім кімді сүйгем? Senen kerim kimdi süygem? Who did I love more wonderful than you?
Айтшы сен, кімді сүйгем. Aytşı sen, kimdi süygem. Tell me, who did I love?
Сен айым болып тудың Sen ayım bolıp twdıñ You were born to be my Moon
Аппақ қайың болып тұрдың Appaq qayıñ bolıp turdıñ You were standing like a white birch tree
Көбелегім гүлді сүйген Köbelegim güldi süygen My butterfly loving a flower
Дегелегім күнді сүйген Degelegim kündi süygen My “degelek-bird” loving the Sun
Сенен керім кімді сүйгем? Senen kerim kimdi süygem? Who did I love more wonderful than you?
Айтшы сен, кімді сүйгем. Aytşı sen, kimdi süygem. Tell me, who did I love?
Көбелегім гүлді сүйген Köbelegim güldi süygen My butterfly loving a flower
Дегелегім күнді сүйген Degelegim kündi süygen My “degelek”-bird loving the Sun
Сенен керім кімді сүйгем? Senen kerim kimdi süygem? Who did I love more wonderful than you?
Айтшы сен, кімді сүйгем. Aytşı sen, kimdi süygem. Tell me, who did I love?
Сенсің менің тірегім де, Sensiñ meniñ tiregim de, You are my support
Сенсің менің тілегім де, Sensiñ meniñ tilegim de, You are my wish
Сенсің менің жүрегімде Sensiñ meniñ jüregimde You are in my heart
Бақытым бұл өмірде. Baqıtım bul ömirde. My happiness in this life
Сенсің менің тірегім де, Sensiñ meniñ tiregim de, You are my support
Сенсің менің тілегім де, Sensiñ meniñ tilegim de, You are my wish
Сенсің менің жүрегімде Sensiñ meniñ jüregimde You are in my heart
Бақытым бұл өмірде. Baqıtım bul ömirde. My happiness in this life

This song is a soundtrack for the “Mustafa Shokay” movie.

“Mustafa Shokai” is a movie filmed at “Kazakhfilm” studio, devoted to one of the most controversial personalities in the history of Kazakhstan and of the Central Asia countries. Who was this man – a patriot or a traitor to his people’s homeland? A hero who saved lives of one hundred and eighty thousand Turks prisoners from nazi camps or the founder of the Turkestan Legion of Wehrmacht?

Soviet historiography tried to erase the name of Mustafa Shokay from folk memory, labeling him as a traitor and a collaborator of Hitler. But when at the end of the last century many of the formerly closed historical archives became available, many new facts came to light  to refute previously established views and assertions. From the works of the Mustafa Shokay and diaries of his wife – Maria Gorina-Shokay, as well as other sources, Mustafa Shokay’s image emerges as of a highly educated, charismatic man, the leader and staunch patriot of his people, who devoted his life to fight for the rights of Turks (Turkic people – Kazakh, Uzbek, Kyrghyz, Azerbaijan, etc.) in World War II. He managed to save tens of thousands of war prisoners from the Nazi concentration camps.

Cyrillic Kazakh Latin Kazakh English Words
Жұлдыздарды жолдарыңа жайдың, көк, Juldızdardı joldarıña jaydıñ, kök Sky, you have spread stars on your paths
  • juldız – star, juldızdar – stars (as in subject), juldızdardı – stars (as in object)
  • jol – path/way/road, joldar – paths, joldarıñ – your paths/roads, joldarıña – to/on your paths
  • jayu – to spread, jaydıñ – you have spread
  • kök – sky (noun)/blue (adjective)
Мұңы аз ба, кайғысы мол, Айдың көп, Muñı az ba, qayğısı mol, Aydıñ köp, Moon has a lot griefs and sadness, doesn’t she
  • мұң | muñ – sadness, мұңы | muñı – its sadness
  • аз – few
  • ба – question word
  • кайғы | qayğı – grief, кайғысы | qayğısı – its grief
  • мол | mol – a lot
  • Ай | Ay – Moon, Aydıñ – Moon’s
  • көп – many
Сен өнердiң адамысың, ақынсың, Sen önerdiñ adamısıñ, aqınsıñ, You are a man of art, a poet,
  • cен | sen – you
  • өнер | öner – art, өнердiң | önerdiñ – art’s
  • адам | adam – man, öner adamı – man of art
  • ақын | aqın – poet, ақынсың | aqınsıñ – you are a poet
Содан болар куаныштан кайгың көп. Sodan bolar qwanıştan qayğıñ köp. Maybe for that you have more grief than happiness
  • содан болар | sodan bolar – maybe because of that
  • куаныш | qwanış – joy / fun, куаныштан | qwanıştan –  than joy
  • кайгы | qayğı – grief, кайгың | qayğıñ – your grief
  • көп | köp – many
Тұлпарлардай заулап өмiр ағады, Tulparlarday zawlap ömir ağadı, Life is whooshing by like spirited horses
  • тұлпар | tulpar – spirited horse, тұлпарлар | tulparlar – plural form, тұлпарлардай | tulparlarday – like spirited horses
  • заулап ағады | zawlap ağadı – flowing fast / whooshing by
  • өмiр | ömir – life
Түн мұңайып, жұлдыз жанар жанады, Tün muñayıp, juldız janar janadı. The night is sad, star’s eyes/face is shining
  • түн | tün – night
  • мұңаю | muñayu – to get sad
  • жұлдыз | juldız – star
  • жанар | janar – eyes / face, the sparkle in eyes/ face
  • жанады | janadı – burning/shining
Бұл өмiрде ғашық іңкәр болдым мен, Bul ömirde ğaşıq iñkär boldım men I passionately fell in love in this life
  • Бұл | bul – this
  • өмiрде | ömirde – in life
  • ғашық | ğaşıq – in love
  • іңкәр | iñkär – with passion/desire/longing
  • болдым | boldım – have become
  • мен | men – I
Сол бiр ақын жүрегiне жаралы. Sol bir aqın jüregine jaralı With that poet’s wounded heart
  • cол бiр | sol bir – that one
  • ақын | aqın – poet
  • жүрегiне | jüregine – to/into his heart
  • жаралы | jaralı – wounded
REFRAIN:
Жүрегiңнiң мұң-жарасын бер маған, Jüregiñniñ muñ-jarasın ber mağan, Give me your heart’s sorrow and wounds
Жанарыңның мұң-наласын бер маған, Janarıñnıñ muñ-nalasın ber mağan, Give me your face’s sadness
Бал күндердi мен сыйлайын аңсаған, Bal künderdi men sıylayın añsağan, I’ll give you honey days that you miss
Бақытымды айырбастап қайғыңа, Baqıtımdı ayırbastap kayğıña Exchanging my happiness with your grief
Махаббатты мәңгi арнайын мен саған. Makhabbattı mäñgi arnayın men sağan. I’ll forever dedicate my love to you
2.
Күн шуағын төгiп шашкан ашық көк, Kün şwağın tögip şaşqan aşıq kök A clear sky that pours Sun’s light
Мен өзiңдi ұнатамын асық боп, Men öziñdi unatamın asıq bop, I love you longingly
Сенiң мұңды жырларыңа қосылып, Seniñ muñdı jırlarıña qosılıp, I”ll sing along your sad songs
Домбыраңды жылатайын ғашык боп. Dombırañdı jılatayın ğaşıq bop. Make your dombira [Kazakh national 2 string instrument] cry from my love
Жанарыңның тұңғиығы тереңде, Janarıñnıñ tuñğïığı tereñde Your gaze is somewhere deep
Домбыраңмен әсем сазды бер елге. Dombırañmen äsem sazdı ber elge Give beautiful music with your dombira to people/country.
Айырбастап алсам сенiң мұңыңды, Ayırbastap alsam seniñ muñıñdı, If I exchange your sadness,
Бақытты жан болмас деймiн менен де. Baqıttı jan bolmas deymin menen de. There will not be a happier person than me.

Kazakh is a very shy language, and love songs are usually implicit. This song is one of more or less explicit love songs.

Lyrics: Israil Saparbay
Music: J. Kydyraliev

Performers: “Arnaw” band, which means “Dedication”. The band is a duet of a girl and a boy-singer. The boy is Nurzhan Kermenbayev, the winner of the “Superstar KZ” season 3 show. (Superstar KZ is a Kazakhstani version of American Idol.)

Cyrillic Kazakh Latin Kazakh English Words
Көгімдегі айым дейін сені Kögimdegi ayım deyin seni I call you my moon on my sky
Көкшедегі қайың дейін сені Kökşedegi qayıñ deyin seni I call you a birch tree on a lawn
Көзден ұшып жырақта жүрсең Közden uşıp jıraqta jürseñ If you disappear from my eyes and are far away
Шамшырағым, күнім дейін сені Şamşırağım, künim deyin seni I call you my light, my Sun
Әнші бағым, гүлім дейін сені Änşi bağım, gülim deyin seni I call you my singing garden, my flower
Өзіңмен бір жұмаққа кірсем Öziñmen bir jumaqqa kirsem I wish to enter a paradise with you
REFRAIN
Келші бағыма Kelşi bağıma Come to my garden
Әлдеқайда ұшпай, келші жаным Äldeqayda uşpay, kelşi janım Don’t fly elsewhere, come my soul,
Қоншы қолыма, арман аппақ Qonşı qolıma, arman appaq Land onto my hands, like a white
Құстай, қоншы, жаным Qustay, qonşı, janım Dream bird, land [on my hands], my soul
Келші бағыма Kelşi bağıma Come to my garden
Қоншы қолыма Qonşı qolıma Land onto my hands
Келші жаныма, кел Kelşi janıma, kel Come near me, come
Сағынғанда саялайын сені Sağınğanda sayalayın seni When I miss you, let me take care of you
Аққуымдай аялайын сені Aqqwımday ayalayın seni Let me take care of you like my swan bird
Айдыныңда қалықта, жаным Aydınıñda qalıqta, janım, Soar over your lake, dear
Бала қаздай мәпелейін сені Bala qazday mäpeleyin seni Let me take care of you like you’re a baby-goose
Жаңа өмірге жетелейін сені Jaña ömirge jeteleyin seni Let me lead you to a new life
Жаныма кел, жабықпа, жаным Janıma kel, jabıqpa, janım Come near me, don’t be sad, my soul
Аппақ таңдай тілегім де өзің Appaq tañday tilegim de öziñ You’re my desire like a white morning
Алатаудай тірегім де өзің Alatawday tiregim de öziñ You’re my support like Alatau mountain
Жер бетінде қатар жүргенде Jer betinde qatar jürgende When we walk together on Earth
Қол ұстасып бірге күн кешейік Qol ustasıp birge kün keşeyik Let’s live together holding hands
Қол ұстасып бірге үндесейік Qol ustasıp birge ündeseyik Let’s respond to each other holding hands
Атар таңға, батар күндерге Atar tañğa, batar künderge Into the dawning mornings and into the sunsets
REFRAIN

Lyrics: B. Tajibayev
Music: Yeskendir Hasanğaliev

Cyrillic Kazakh Latin Kazakh English Words
Қайда жүрсем, туған жерім, Qayda jürsem, twğan jerim, Wherever I am, my birth place,
  • қайда | qayda – where
  • жүру | jürw – to go/ to be
  • қайда жүрсем | qayda jürsem – wherever I go/am
  • туған жер | twğan jer – birth place
Сен есімнен шығармысың? Sen esimnen şığarmısıñ? Can’t get you out of my mind
  • сен | sen – you,
  • ес | es – memory/mind, есім|esim – my mind, есімнен|esimnen – from my mind
  • шығу | şığw – to come, шығармысың | şığarmısıñ – will [you] come out?
Еркелеткен думанды елім Erkeletken dwmandı elim My festive land that adored me
  • еркелеткен | erkeletken – one who caressed/adored/fondled
  • думанды | dwmandı – festive
  • ел | el – country/land, елім | elim – my country
Аз ғой саған мынау ғасыр Az ğoy sağan mınaw ğasır. This lifetime is short for you.
  • аз | az – little/small
  • саған | sağan – to you\
  • мынау | mınaw – this
  • ғасыр | ğasır – term / lifetime / century
  • ғой | ğoy – no meaning, used for emphasis
Ғашық едім қыр гүліңе Ğaşıq edim qır güliñe I was in love with flowers on your ridge
  • ғашық | ğaşıq – in love
  • едім | edim – I was
  • қыр | qır – ridge
  • гүл | gül – flower, гүлің | güliñ – your flower, гүліңе | güliñe – to your flower (in Kazakh barıs noun form, i.e. TO OBJECT is used with ғашық|ğaşıq)
Қызық тойым сенде өтеді Qızıq toyım sende ötedi My fun festivities take place there.
  • қызық | qızıq – interesting/fun
  • той | toy – festivity/feast, тойым | toyım – my festivity/my feast
  • сенде | sende – at you
  • өтеді | ötedi – takes place
Сенде өткізген бір күніме Sende ötkizgen bir künime What can compare to a single day spent at you.
  • өткізген | ötkizgen – spent
  • бір | bir – one
  • күн | kün – day, күнім | künim – my day, күніме | künime – to my day
Дүниеде не жетеді Dünïede ne jetedi!
  • дүние | dünïe – world, дүниеде | dünïede – in the world
  • не | ne – what
  • жетеді | jetedi – compares/reaches
Сүйем таныс жолдарыңды Süyem tanıs joldarıñdı I love your familiar roads
  • сүйем | süyem – I love (full version: сүйемін | süyemin)
  • таныс | tanıs – familiar
  • жол | jol – road, жолдар | joldar – roads, жолдарың | joldarıñ – your roads (in subject form), жолдарыңды | joldarıñdı – your roads in object form
Саған бастап әкелетін Sağan bastap äkeletin Which take me to you
  • саған | sağan – to you
  • бастау | bastaw – to start
  • бастап әкелетін | bastap äkeletin – that takes me/ brings me
Сүйем жасыл талдарыңды Süyem jasıl taldarıñdı I love your green trees
  • жасыл | jasıl  – green
  • тал | tal – a young tree, талдар | taldar – plural form, талдарың | taldarıñ – your trees (in subj form), талдарыңды | taldarıñdı – your trees (in obj form)
Жанға ләззат әперетін Janğa läzzät äperetin That give pleasure to my soul
  • жан | jan – soul,  жанға | janğa – to soul
  • ләззат | läzzät – pleasure
  • әперетін | äperetin – that gives
Сүйем айна көлдеріңді Süyem ayna kölderiñdi I love your mirror[-like] lakes
  • айна | ayna – mirror
  • көл | köl – lake, көлдер | kölder – lakes , көлдерің| kölderiñ – your lakes (in subject form), көлдеріңді | kölderiñdi – your lakes in object form
Мөлдіреумен қарайтұғын Möldirewmen qaraytuğın Which transparently look at me
  • мөлдір | möldir – transparent / pure, мөлдіреу | möldirew – to be transparent, мөлдіреумен| möldirewmen – transparently/with transparency
Сүйем белес белдеріңді Süyem beles belderiñdi I love your many-level hills
Таң сәулесі қарайтұғын Tañ säwlesi qaraytuğın From which morning rays of light spread.
Саған жырдан сый арнағам Sağan jırdan sıy arnağam I gave you a present in a song form,
Қиял құсын қуған жерім Qïyal qusın qwğan jerim. My land where I chased a dream bird
Туған жерін сүйе алмаған Twğan jerin süye almağan One who can’t love his birthplace
Сүйе алар ма туған елін Süye alar ma twğan elin! Cannot love his country.
Ауылымнан аттанарда Awılımnan attanarda, When I start off from my village
Алтын аймақ ән салады Altın aymaq än saladı. The golden region sings a song.
Жол тынымсыз тартқан алға Jol tınımsız tartqan alğa A restless road takes me forward
Жүрегімді нұр шалады. Jüregimdi nur şaladı. A light touches my heart.

Älïya – song about Kazakh WWII hero

This song is about Kazakh WWII hero, sniper, and just a Kazakh girl – Aliya Moldagulova. She was 17,

when she volunteered to go to war. She bravely died in a battle in 1944, and became a war hero.

Music: Täjibayev

Lyrics: Seydolla Bäyterekov

Here is an original “classic” perfomance of this song by Roza Rımbayeva.

Here is a recent cover version of this song by girls from KeshYou band (Anel Arınova, Naïlya Zaïtova and Moldir Auelbekova) (the begining is a little creepy):

Qobda, Neva swların süyip ösken Grew up loving waters of Qobda and Neva rivers sw [soo]  – water, swlar – waters, swı – its/his/her water, swları – its/his/her waters, swların – waters (object),  süyu – to love, ösw – to grow
Äsem gülin quşaqqa jïıp ösken Grew up gathering an armful of beautiful flowers äsem – beautiful, gül – flower, quşaq – armful
Aqqw qustıñ beynebir balasınday Like some child of a swan bird aqqw – swan, qus – bird, bala – child, balası – his/her/its child, balasınday – like its child
Sulw sazdı jastıqtıñ küyin keşken [küyin keşken] [küyin keşken]. Was living a life/state of the beautiful youth sulw – beautiful, saz – melody. sazdı – melodic, jastıq – youth, jastıqtıñ – of youth, küy – state, keşken – lived/experienced
Älïya – batır qızı sen xalqımnıñ Aliya – you are a brave daughter of my nation batır – brave/warrior, qız – girl/daughter, sen – you, xalıq – nation, xalqım – my nation, xalqımnıñ – of my nation, xalqımnıñ qızı – my nation’s daughter
Älïya – arw qızı sen xalqımnıñ Aliya – you are a noble daughter of my nation arw – noble for feminine connotation
Erke qusı keñ dalamnıñ! A beloved bird of my vast land! Erke – adored, beloved, qus – bird,  keñ – wide, dala – land, dalam – my land, dalamnıñ – of my land
Şolpan juldız – öziñsiñ şoqtay jarıq You are the Venus star – bright like a burning coal Şolpan – Venus, juldız – star, öziñsiñ – you yourself, şoq – coal, şoqtay – like a coal, jarıq – bright
Köz almaymız körkiñnen toqtay qalıp We can’t take our eyes from your beauty, and we halt köz – eye, alw – to take, almaymız – we don’t take, körik – beauty, körkiñ – you beauty, körkiñnen – from your beauty, toqtaw – to stop, toqtay qalw – to suddenly halt and stand still
Twğan jerdiñ tösinde mäñgilikke Forever on the Motherland’s chest twğan – related to birth, jer – land, jerdiñ – land’s, tös – chest, tösi – its chest, tösinde – on its chest, mäñgilik – forever (noun), mäñgilikke – forever (adverb)
Tur ğoy seniñ jüregiñ ottay janıp. Your heart is burning like a fire. tur – to stand, seniñ – your, jürek – heart, jüregiñ – your heart, ot – fire, ottay – like a fire, janw – to burn, janıp tur – is burning (present continuous tense)
Älïya – batır qızı sen xalqımnıñ Aliya – you are a brave daughter of my nation
Älïya – arw qızı sen xalqımnıñ Aliya – you are a noble daughter of my nation
Erke qusı keñ dalamnıñ! A beloved bird of my vast land!